وَ مَنِ اتَّبَعَنِ : يعنى مسلمانانى كه بوسيله من هدايت يافته‌اند اسلام آورده‌اند چنان كه من اسلام آورده‌ام . وَ قُلْ : ( اى محمد ) بگو . لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ : يعنى يهود و نصارى . وَ الْأُمِّيِّينَ : و اميان يعنى كسانى كه كتاب ندارند - از ابن عباس و غيره كه مشركين عرب هستند و تفسير امى و اشتقاق آن در آيه « وَ مِنْهُمْ أُمِّيُّونَ » گذشت . أَ أَسْلَمْتُمْ : آيا خالص شده‌ايد چنان كه من شده‌ام . لفظ استفهام است ولى بمعنى تهديد است و متضمن معنى امر است و معنى چنين است : « اسلام آوريد كه خداوند موانع را بر طرف كرده و راهها را روشن ساخته » و نظير اين است قول خداوند : « فَهَلْ أَنْتُمْ مُنْتَهُونَ » ( آيا باز داشته نميشويد ) يعنى خود را باز داريد ( از گناه ) . فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا : يعنى به راه حق هدايت شده‌اند . وَ إِنْ تَوَلَّوْا ( و اگر پشت كردند ) : يعنى كافر شدند و اسلام را نپذيرفتند و از آن اعراض كردند . فَإِنَّما عَلَيْكَ الْبَلاغُ : يعنى فقط بر تست كه تبليغ كنى و حجت و دليل برايشان اقامه نمايى و بر تو نيست كه آنها را از اعراض كردن بازدارى . وَ اللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبادِ : ( خدا بصير به بندگان است ) در اينجا مراد اينست كه : هيچ مقدار از اعمال ايشان از علم حق فوت نخواهد شد بلكه آنها را بر همه اعمال پاداش خواهد داد زيرا خداوند بر ايشان و باطن ايشان بصير يعنى عالم است و هيچ امرى مخفى بر او پنهان نيست . و گفته‌اند مراد اينست كه : بر تبليغ تو و ايمان و كفر ايشان عالم است .